Ziel en Zakelijkheid: verbinding gevraagd!

Impressie coachruimteVrijdag 11 oktober vierde Confido z’n nieuwe kantoorruimte met een kantoorborrel. Tijdens deze borrel heb ik gepitcht samen met collega Ton de Gans van Jada Coaching. Hier volgt de tekst van onze gezamenlijke pitch.

In het bekende boek De Alchemist van Paulo Coelho gaat een herdersjongen op zoek naar een schat. De zoektocht gaat over landsgrenzen en brengt hem op bizarre plekken. Het verandert z’n leven en uiteindelijk blijkt de schat die hij zoch aan de wortels van een oude boom te liggen in zijn geboortedorp. Daar moet ik een beetje aan denken als ik hier met Ton de Gans sta om iets te vertellen over ziel en zakelijkheid. In twee zinnen: wij zijn op zoek gegaan naar vragen rond bezieling in de zakelijke sector, zelfs specifiek voor de bancaire sector. Wij willen die zoektocht de komende tijd met anderen voortzetten omdat we dichtbij huis iets menen gevonden te hebben.

Persoonlijk: ik coach nu een aantal jaren heel uiteenlopende soorten mensen. Van een directeur tot een politieman, een manager, een zelfstandige, een predikant. Heel verschillende coachvragen rond leiderschap, balans, vastlopen of juist een sterke ambitie om te groeien. Ton  coacht daarnaast ook regelmatig binnen de bankenwereld. Wat ons bezighoudt is dat wij allebei overtuigd zijn dat rond bezieling een sleutel ligt die nog weinig gebruikt wordt. Of bezieling is vaag en dus irrelevant, of het is privé. Wij zijn een zoektocht aangegaan en hebben materiaal verzamelt die ons aan het denken zet. Materiaal uit christelijke bronnen die we in onze cultuur feitelijk meedragen. Denk aan waarden, aan menselijkheid, goedheid – dat geplaatst in de situatie van bedrijven en ook juist banken is een spannende combinatie. We zitten in een tendens van regelgeving die sterker wordt, terwijl vanuit de zoektocht naar bezieling, de ziel achter alles wat je doet – er meer mogelijk is.

Twee korte voorbeelden. De Ziel aan Zet is een boek uit 2008 van de Amerikaanse hoogleraar Margaret Benefiel. Zij laat met talloze onderzoeken zien hoe het kan werken als aandacht voor de ziel achter de targets en cijfers komt. Organisaties en banken die hierin stappen zetten functioneerden beter en hadden meer impact op de samenleving.

Een ander boek is het recent verschenen boek van Hans Kwakman onder de titel Slow Banking. Hij pleit voor minder controle en meer in contact treden. Menselijkheid en relatie terugbrengen in de bankenwereld. Hij werkt dat ook uit op een manier die niet soft is.

‘Als cijfers heilig worden, verdwijnt de passie voor het vak of het product’.

Vanouds had een  bank als doel  ‘om de beste en mooiste producten aan te bieden’ te maken. Op een dag veranderde dat in ‘met mooie, goede producten en diensten een zo hoog mogelijk rendement behalen’. Nu wil die bank alleen nog een zo hoog mogelijk rendement behalen. Een actueel voorbeeld. Vul voor de bank als organisatie maar eens een zorginstelling, een scholengemeenschap in. Cijfermatige verantwoording van organisatieactiviteiten: het lijkt logisch. Maar: hoeveel organisaties zijn de afgelopen jaren niet afgedreven van hun kernactiviteit, van hun ambacht, van zichzelf? De voorbeelden zijn met vele aan te vullen: tussentijdse polls dicteren het politieke landschap. In de wetenschap gaat het om het produceren van grote aantallen onderzoekspublicaties, en is het onderzoeken van de werkelijkheid naar het tweede plan verschoven.

Ons gaat het om een evenwicht:  ziel EN zakelijkheid. Een balans tussen focus/cijfers/ doelen EN bezieling, passie voor je product of dienst en vertrouwen. Vertrouwen in het leiderschap van de organisatie. Vertrouwen in plaats van controle.

Daarom niet de cijfers als heilige koe, maar ziel en zakelijkheid. Cijfers en zingeving. En daarmee zijn cijfers niet hard en is bezieling niet soft: het zijn 2 kanten van dezelfde medaille.

Wat gaan we doen?

Eigenlijk heel simpel. Terugkeren naar de basisvraag: Waartoe zijn wie hier op aarde? De vraag stellen is simpeler dan een antwoord formuleren. Voor ons heeft een antwoord altijd elementen van de trits ik-jij-het grotere geheel in zich. Het is een hele uitdaging om je tot die 3 niveau’s te verhouden. Een hele uitdaging ook om daar een programma voor te ontwikkelen. We gaan dan ook allereerst luisteren. Luisteren naar het veld. Wat horen we? En vooral wat horen we niet? En waarom niet?

We stellen een programma op rond waarden, gecombineerd met het christelijke dat diep in onze cultuur gevestigd is. Leiderschap met ziel en zakelijkheid, benaderd vanuit de trits ik-jij-het grotere geheel.

Wie doet er mee?

Bezieling en bankieren: relevante zoektocht

Hans Kwakman neemt in ‘Slow Banking’ de lezer mee in zijn zoektocht  rond bankieren, verkrampte controle en het belang van vertrouwen. Aan het eind van het boek roep Kwakman zijn lezers op om een beweging te creëren, om met elkaar op opnieuw op zoek te gaan naar bezieling in organisaties. Hij geeft in zijn boek (gelukkig overigens) geen kant en klare recepten.  Aan de hand van zijn persoonlijke ontwikkeling en zoektocht laat hij zien hoe Slow Banking ingevuld zou kunnen worden.(Zie over Slow Banking o.a. de recensie die Ton de Gans schreef).

Bezieling is een thema dat ons boeit. Bezieling raakt aan de aloude vraag: waartoe ben ik op aarde?  Met name het veld van bezieling en bancaire sector heeft op dit moment ons interesse. Analyses over het hoe en waarom het in de afgelopen periode misging in de bancaire sector zijn er genoeg. De sector lag en ligt nog steeds onder felle kritiek. Navelstaren op wat er fout ging biedt geen oplossingen. In de toekomstbeelden komen regelmatig termen als een noodzakelijke cultuuromslag en herstel van vertrouwen langs. Dat geldt ons inziens overigens niet alleen voor de bancaire sector; het gebrek aan/het ontbreken van vertrouwen  is  niet alleen een probleem van de bancaire sector.  Door alle ontwikkelingen is ‘het hart uit organisaties verdwenen’,  zo omschrijft de eerder genoemde Kwakman het. Om het anders te zeggen: hoe komt de bezieling weer terug? Wat is daarvoor nodig? Om deze vraag niet te breed te maken houden wij ons vooral bezig met de vraag: wat betekent bezieling in relatie tot een toekomstbestendige duurzame bancaire sector? Het gaat ons om een bezielde bancaire sector.

Bij de vraag naar bezieling en de bancaire sector speelt volgens ons een trits: ik, jij en het grotere geheel  en de verhouding daartussen een rol. Ik ben de bankier, jij bent mijn collega, en samen maken we deel uit van een team. Ik ben de bankier, jij de klant en samen maken we deel uit van de samenleving. En hoe verhouden zich die tot elkaar?  Je hebt altijd een balans tussen die elementen nodig. Als de bankier alleen maar naar zichzelf kijkt, ontstaan gemakkelijk ontsporingen, zoals de afgelopen periode te zien geweest is. Alleen naar de klant kijken, levert het risico op van: u vraagt, wij draaien. En alleen maar naar de samenleving, of het grotere geheel, kijken, kan tot luchtfietserij leiden. Het gaat altijd om de verhouding tot elkaar, nooit om de zelfstandige grootheid.

Maar ben je er dan? Is er dan sprake van bezieling? Voorkom je daarmee dat de bancaire sector in de toekomst weer een doel in zichzelf wordt? Een doel, dat de reële economie niet meer dient, maar juist diepgaand ontregeld? Onze stelling is dat bezieling niet zonder waarden kan  om van waarde te  zijn. Waarden die voorafgaan.

Voor bezieling zijn dus waarden en een groter geheel nodig. Bezieling en bankieren. Banken en bankieren hebben een centrale rol in de samenleving, of het nu altijd gewenst is of niet. Een bank, een instituut van aanzien, die een degelijk beleid voert en vertrouwen uitstraalt. Een organisatie met een hart.

Bezieling en bankieren. Wij vinden dat het samen gaat, sterker nog, dat beiden niet zonder elkaar kunnen. Onze zoektocht is hoe die twee weer samen kunnen gaan en hoe dat eruit gaat zien.

Remmelt Meijer  (Twitter:  @RemmeltMeijer) en Ton de Gans (Twitter:  @TondeGans)

Coaching & Predikanten

Volgende week verschijnt officieel een onderzoek van studenten aan de Christelijke Hogeschool Ede (CHE) over het coachen van predikanten. Naast cliënten uit heel andere beroepsgroepen is dit een beroepsgroep die me ook na aan het hart ligt. Elke groep heeft z’n eigen kenmerken, valkuilen en het vraagt altijd afstemming om op een effectieve manier in een coachtraject bezig te zijn. Van predikanten geldt dat in misschien nog wel sterkere mate. Een relatief kleine beroepsgroep, maar daardoor wellicht ook wat vergeten? Een groep die te maken heeft met een sterk veranderend profiel. Hun kerkelijke context verandert sterk, maar de rol die ze hebben en de manier waarop ze werken staat ook onder druk.

Het onderzoek vanuit de CHE schetst een aantal van die ontwikkelingen en doet vervolgens een onderzoek onder 270 predikanten uit 5 denomitaties. De geënqueteerden kwamen uit een cirkel van ongeveer 30 kilometer rond Amsterdam. Ik mocht zelf als opdrachtgever optreden, wat ook de aanleiding was om het onderzoek rond Amsterdam te laten plaatsvinden. Een paar uitkomsten. 1/3 van de predikanten heeft behoefte aan coaching of heeft al coaching. Dat houdt in dat 2/3 dat niet zo nodig hoeft. De top 3 van redenen daarvoor zijn: 1. geen tijd of prioriteit, 2. geen geld, 3. geen goede begeleiding in de omgeving bekend.

lees meer